انواع جريانهاي اصلي در اقيانوسها

در اقیانوس ها، مانند خشکی ها، رودهایی جریان دارند که به آن ها جریان های دریایی گفته می شود. جريانهاي سطحي اصلي: حرکات اصلي آب در نزديکي سطح اقيانوس، در جريانهايي مانند گلف استريم، جريان ژاپني و جريانهاي استوايي، رخ ميدهد.

علت ایجاد جریانهای دریایی........

---

جريانهاي عظيم دریایی، بر اثر عوامل مختلفي بوجود ميآيند که عبارتند از: جريان بادهاي غالب، چرخش زمين، تغيير در چگالي آب دريا و شکل حوضه اقيانوسي. اقيانوس اطلس در دو طرف منطقه آرام استوايي بادهاي آليزه آبهاي سطحي اقيانوس را به سمت مغرب ميراند، در نتيجه دو جريان در طرفين استوا ايجاد ميشود. اين دو به نام جريان استوايي شمالي و جريان استوايي جنوبي موسومند. بين اين دو جريان ، جريان ديگري در جهت مخالف ديده ميشود که آن را ضد جريان استوايي ناميدهاند. توده عظيمي از آب که بوسله جريانهاي استوايي شمال و جنوب استوا به سواحل آمريکا حمل ميشود، اختلاف سطح زيادي ايجاد ميکند. بالا آمدن سطح دريا در خليج مکزيکو از عوامل مهم در پيدايش سيستم جريان گلف استريم است. اقيانوس آرام در اقيانوس آرام جريان استوايي بين مدار 9 الي 25 درجه شمالي حرکت ميکند. اين جريان از جنوب مکزيک شروع شده به سمت غرب رفتهرفته قويتر ميشود. در مغرب اقيانوس آرام در اثر برخورد به جزاير فيليپين به دو شاخه تقسيم ميشود. شاخه شمالي به تبعيت از برآمدگي جزاير ريوکيوتا جنوب ژاپن پيش ميرود و از آنجا به مشرق بر ميگردد. اين شاخه که قويتر از شاخه جنوبي است، جريان کوروشيو[1] نام دارد. در اقيانوس آرام جنوبي به علت وجود برجستگيها و جزاير بيشمار مسير جريانهاي اقيانوسي به اندازه ساير مناطق منظم نيست و اساسا کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. اقيانوس هند در اقيانوس هند نقش باد در تشکيل جريانها به روشني ديده ميشود. در اين اقيانوس جهت و سرعت جريانها به تبعيت از بادهاي موسمي تغيير ميکند. در زمستان نيمکره شمالي در شمال استوا جرياني به سوي غرب از جنوب خليج بنگال و درياي عمان گذشته به سواحل سومالي ميرسد. در جنوب از حدود خط استوا تا شش درجه عرض جنوبي ضد جريان استوايي از غرب به شرق حرکت ميکند. اين جريان از برگشت جريان قبلي تشکيل شده که در منطقه آرام استوايي جريان دارد. حوضه قطب شمال در اطراف خشکي قطب جنوب در حوضه قطب شمال حرکت آبها مدار بستهاي را تشکيل ميدهد که يک جهت حرکت آن بر خلاف جهت حرکت عقربههاي ساعت است. از اين جريان بزرگ سه جريان انحرافي به طرف جنوب منشعب ميشود و يکي از طريق درياي برينگ به اقيانوس آرام و دو جريان به نامهاي گرينلند شرقي و لابرادور به اقيانوس اطلس وارد ميشود. در اطراف خشکي قطب جنوب دو جريان گردابي در جهت عکس يکديگر در حرکت است. جهت آنها با جهت بادهاي غربي و بادهاي شرقي مطابقت ميکند. جريان غربي در مجاورت قاره و جريان شرقي در شمال آن است. حد فاصل بين اين دو جريان منطقه واگراي قطب جنوب است که در آنجا آبهاي اعماق به طرف بالا جريان دارد. جريانهاي عمقي اصلي: جريانهاي گرم سطحي هر مسيري داشته باشند، بالاخره آب خود را به نواحي قطبي ميبرند. اين آب در نواحي قطبي سرد و سنگين شده پس از اينکه در اعماق فرورفت به طرف استوا جريان مييابند. کيفيت جريانهاي عمقي بطور دقيق معلوم نشده است. به نظر ميرسد که در اعماق زياد ، جريانهايي با سرعت خيلي کم وجود داشته باشد، ولي در اعماق کم جريانهايي کشف نشده که داراي سرعت قابل توجهي است. در اکثر تنگهها و گذرگاههايي که درياها را به اقيانوسها و يا به يکديگر وصل ميکند جريانهاي عمقي در جهت عکس جريانهاي سطحي وجود دارد. از همه مشهورتر جريان عمقي تنگه جبلالطارق است که در جريان جهاني جنگ دوم زير درياييهاي ايتاليايي با خاموش کردن موتور خود بوسيله اين جريان بدون سر و صدا وارد اقيانوس اطلس ميشدند. علوم تجربی ناحیه 3 قم...